przygotowała Bogusława Kołodziejczak

Faza przygotowawcza

1. Przygotowanie drzewek do nasadzeń:
- zamówienie określonych gatunków drzew do zadrzewiania terenu przyszkolnego.
- odbiór sadzonek, wybór stanowisk i losowy przydział drzewek poszczególnym klasom
2. Wybór imion dla drzewek i przygotowanie metryczek:
- przygotowanie informacji o każdym gatunku.
- opracowanie graficzne dyplomów oraz okładek na pakiety informacyjne i oznaczenie ich odpowiednimi liśćmi
- przygotowanie świadectw nasadzeń, zebranie podpisów uczniów, laminowanie i umieszczenie ich w zalakowanych butelkach
- zapewnienie środków na zakup jabłek dla wszystkich uczestników spotkania
3. Przygotowanie do konkursu na najpiękniejszą kompozycję nt. „Dary jesieni”:
- gromadzenie zbiorów
- wybór kandydatów do konkursu
- przygotowanie kasztanowych łańcuchów dla zwycięzców konkursu
4. Przygotowanie dekoracji sali: hasła, elementu scenografii, elementy choreograficzne, kostiumu, plansze.
5. Przygotowanie części artystycznej oraz konkursu dla nauczycieli.
Opracowanie imprezy wymagało od uczniów szczególnego zaangażowania i pomysłowości oraz rozbudziło poczucie odpowiedzialności za stan najbliższego otoczenia. Treści przekazane 
w formie wierszy, piosenek i przypowieści były o drzewach, jesieni i jabłkach. Podkreślono też mityczne i kulturowe znaczenie drzew i owoców. Konkurs dla nauczycieli nt. znajomości przysłów o jabłkach był zachętą do wspólnej zabawy. Rozdano nagrody w postaci dorodnych jabłek i nagrody pocieszenia – rajskie jabłuszka.

Faza realizacyjna

1. Powitanie zgromadzonych.
2. Zaproszenie uczniów do konkursu „Dary jesieni”.
3. Część artystyczna złożona z 3 części: Drzewa, Jesień, Owoce.
- Kulturowe i mityczne znaczenie drzew.
- Recytacje na temat drzew.
- Rozdanie pakietów informacyjnych i świadectw nasadzenia poszczególnym klasom.
- „Koncert Jesienny” i recytacje na temat jesieni.
- O jabłkach w mitach i nauce.
- Konkurs dla nauczycieli „Przypowieści o jabłkach”.
- Pantomimiczny układ o charakterze etnicznym „Zbiory i gromadzenie zapasów”.
- Poczęstunek jabłkami wszystkich zgromadzonych.
- Rozstrzygnięcie konkursu „Dary jesieni” i prezentacja nagrodzonych prac.
- Apel do uczestników spotkania o mądre korzystanie z dóbr przyrody i troskę o jej stan.
- Nasadzenie drzewek w ustalonych grupach.
Apel odbywa się w Sali gimnastycznej. Czas trwania: 45 minut. W scenografii duża tablica z hasłem „O drzewach trochę inaczej”, stara jabłoń, rozsypane liście i jabłka, wiklinowe kosze, jesienne kompozycje. Apel rozpoczyna nauczyciel przyrody powitaniem zebranych i przedstawieniem jego celów. Następnie oddaje głos prezenterom.

Narrator 1 (tekst własny):

Wiedzę o znaczeniu drzew w środowisku wynosimy z lekcji przyrody (znudzony) – zielone płuca, dają tlen, oczyszczają powietrze, tworzą mikroklimat, są surowcem w ziołolecznictwie, medycynie, kosmetyce i wielu gałęziach przemysłu i gospodarki. Jednak tutaj o drzewach – trochę inaczej. Kult drzew zajmował ważne miejsce w religii kreteńskiej, a także w życiu plemion słowiańskich, którzy oddawali im cześć i poświęcali bogom. Dziedzili – słowiańskiej bogini miłości przyznano jej różę, dąb i jemiołę – Perkunowi bogowi pogańskiej Litwy, a kalinę – Godunowi. Świętoborowi zaś, który był bogiem lasów,ofiarowano jawor – natomiast jesion to atrybut najważniejszego słowiańskiego boga Jasse. Cyprysy, wiązy i topole to symbol zadumy i podziemnego świata. Przypisywano też drzewom działanie demoniczne i magiczne:
- wierzba i barwinek miały chronić przed diabłem, czarownicami, klęskami, gradobiciem i burzą,
- gałązki leszczyny strzegły domostwa przed piorunami,
- liście olchy umieszczone w stogach chroniły zboża przed myszami,
- jodłowe bicze, którymi popędzano krowy na wypas, miały im przysparzać mleka, świerkowe zaś działały odwrotnie,
- lipowe łyko było w wierzeniach ludowych przydatne przy wiązaniu diabła, a brzozowe witki i listki stanowiły osłonę przed złymi duchami.
Największym szacunkiem cieszył się jednak dąb. Postrzegano go jako drzewo „dobre”, „czułe” i „święte”. Starożytni Grecy poświęcili dąb Zeusowi w Olimpii. Rzymianie czcili dąb jako atrybut Jowisza. Germaniepoświęcili go bogowi burz – Donarowi, plemiona słowiańskie – Pernowi, który był bogiem burz i niebios.
Jest dąb dotychczas symbolem siły, potęgi i mocy. Podobnie jak zwierzęta i drzewa mają swego króla. Koronę królewską dzierży głóg. Według biblijnej Księgi Sędziów zeszły się drzewa, by ustanowić nad sobą króla. Zaproponowały tę godność oliwce, figowcowi i winorośli. Spotkały się jednak z odmową, gdyż oliwka bardziej niż koronę ceniła swoją oliwę, a winorośl i figowiec – swoje owoce. Wówczas drzewa koronowały ciernisty, płomienny głóg. Choć cywilizacja przyćmiła kultowe znaczenie drzew – jedno jest pewne: bez drzew żyć się nie da! Mazowieckie sosny, buki, brzozy, wierzby, dęby, topole, jodły i lipy na stałe wrosły w polski krajobraz, literaturę i sztukę – Czarnolesie zapraszają na odpoczynek, w reymontowskich Lipcach zachęcają do spaceru i szumią na gór szczytach…

Recytator 1:
Stoją drzewa przy sobie
wyciągają konary
jakby podając ręce wędrowcom
liście szumią i gwarzą
baśnie opowiadają stare
                                        D. Kot

Recytator 2:
Patrzę przed moje okno
na drzewa…
Drzewa szumiące.
I serca zaczyna mi bić niepokojąco…

Roztrzepotały się w wietrze
listki w zielonych cieniach…
i serce przestaje mi bić – 
z zachwycenia!

Za oknem poszum drzew,
zaciszna
zieleni gęstwa…
i serce zaczyna znów bić – 
ze szczęścia!

                            M. Szajerowa „Drzewa”

Recytator 3:
gdy patrzę na świerki
czekam na śnieg
gdy patrzę na sosny czuję jak pachną
ich żółte kwiaty 
nie pasujące do bukietu…
gdy patrzę na brzozy
wspominam starość…
gdy patrzę na dęby
wzywam pioruny…
gdy patrzę na wierzby
śpiewam milczenie
                              J. Startek

Recytator 4:
Odgarnij włosy, popatrz w słońce
W gałązkach nieba swe spojrzenie
Zawieś jak liść, jak świtu krople
W cieniu, gdzie białych brzóz promienie

Wysłuchanie refleksyjnego nagrania Agaty Jałyńskiej „Porozmawiaj z drzewem”.

Recytator 5:
W jesieni drzewa rdzewieją
jak blaszane garnuszki w deszczu
potem tracą głowę z rozpaczy,
że muszą stać w miejscu
i, gdzie się lato podziało,
nie mogą zobaczyć.
Na gołych gałęziach 
nie ma liści, tylko wrony i gawrony, 
Drzewa lśnią. W kolorze zielonym.
                           Elżbieta Zechenter-Spławińska „Drzewa”

Recytator 6:
Jesień nadchodzi,
kiedy lato
lenić się zaczyna i ziewać.
Kiedy zagrzebuje się w piachu,
blisko makówek i maku.
Kiedy przeciąga się
i kołdrą trawiastą
otula się szczelnie,
a potem chrapie bezczelnie
tak, że śliwki,
gruszki
i jabłka rumiane,
zachowaniem takim zdenerwowane,
lecą z gałęzi na oślep.
Na to chrapanie donośne ,
na to chrapanie nieznośne
na lata powolne usypianie.
                        E. Skarżyńska „Lata usypianie”.

Recytator 7:
To już jesień
Skrzy się chłodem w olszynach
Wiatr w gałęziach
Babie lato rozpina
                     J. Sabiniarz „Zeschły motyl”.

Recytator 8:
W sadzie króluje jesień
gdzie grusza z wiśnia się splata,
i robi dla nas na zimę
swetry z babiego lata.
                    H. Livior-Piotrovki „Pani jesień”.

Recytator 9:
Raz jesienny wiatr
Obiegł cały świat
Świstał i szumiał, łamał gałęzie
pełno go było tutaj i wszędzie.

Gniewnie szumiał las:
„po coś tutaj wlazł?
Lepiej byś, wietrze, hulał po polu, bo mi tu jęczą sosny, topole”.
                 Władysław Broniewski „Jesienny wiatr”.

Recytator 10:
Rano mgła w pole szła,
Wiatr ją rwał i strzępił;
Opadały ciężkie grona
Kalin i jarzębin…
               Józef Czechowicz „Jesień”.

Wysłuchanie pierwszej zwrotki nagrania Magdy Umer „Koncert jesienny”.

Narrator 1:
Jesień to również czas zbiorów i gromadzenia zapasów.

Recytator 11:
Pomiędzy niebem a ziemią
wyrosło drzewo.
Do kogo więc należy?
Samo dokładnie nie wie.
Błękit je ciągnie za liście,
a ziemie
za korzenie…
Do nieba dolecieć nie może,
ani też skurczyć się w ziemi.
Jest więc takim pośrodku 
- drzewem.
Starą jabłonką.
Nie ma jej w pełni ziemia.
Nie ma jej w pełni słonko.
A jednak wszyscy zgodnie
podają sobie dłonie.
Owocem ich zbratania
są jabłka
na jabłoni.
                  K. Kurek „Dziwne drzewo”. 

Narrator 2 (tekst własny):
Złote jabłka ofiarowała Ziemia w ślubnym podarunku najwyższej greckiej bogini – majestatycznej i pięknej Herze.
- Według mitów skandynawskich i greckich miały jabłka moc magiczną – zapewniały wieczną młodość, co z resztą potwierdza współczesna medycyna.
- Zapach jabłek z Samarkandy, które posiadł Ahmad, leczył wszystkie choroby.
- W biblijnej historii kuszenia Ewy przez węża, jabłko jako owoc zakazany uwięzło Adamowi w gardle.
- Parys przyznaje jabłko Afrodycie uznał ją za najpiękniejszą wśród bogiń Olimpu.
- Było też jabłko jednym z insygniów władzy królewskiej, a nawet oświecało uczonych: to pod wpływem spadającego z drzewa jabłka, Newton doznał olśnienia, a nam pozostawił fizyczne prawo grawitacji. Zjawisko to opisał Byron w X księdze „Don Juana
„A gdy Newton widział jabłko
spadające z drzewa 
oceniony z swej kontemplacji
znalazł czego się ludzkiej przez tysiąc lat
nie udało znaleźć kalkulacji
Prawdę, że Ziemia to jest wirujące ciało 
powszechnej prawem grawitacji
I to jedyny był na świecie przypadek,
że człeka wzniosły:
jabłko i upadek.”

Narrator 3:
Jabłkowy temat przewija się również w wielu przypowieściach. Do ich precyzyjnego sformułowania zapraszamy p. Dyrektor, naszych Wychowawców i Opiekunów. Zawodnicy po wysłuchaniu opisu lub pytania podadzą nam dokładne brzmienie przysłowia.

1. Symbol sfery kosmicznej, kuli ziemskiej, jedno z insygniów władzy królewskiej. (Jabłko królewskie).
2. Jaka jabłoń, takie jabłko, Jacy rodzice, takie dzieci. (Niedaleko pada jabłko od jabłoni).
3. Doskonały, bardzo zyskowny interes. (Złote jabłko).
4. O osobie pożądającej rzeczy dziwnych, ryzykownych, zabronionych przez prawo mówimy… (Amator kwaśnych jabłek).
5. Chrząstka tarczowata, tworząca wyniosłość krtaniową – według legendy kawałek zakazanego owocu. (Jabłko Adama).
6. Wg. Biblijnej Księgi Przypowieści to słowa wypowiedziane we właściwym czasie (Złote jabłka na złotych półmiskach).
7. Określenie waśni, niezgody, rywalizacji, zatargów, współzawodnictwa (Jabłko niezgody).
8. Piękne jabłka bez miąższu z popiołem w środku. W przenośni to rozczarowanie i sprawienie zawodu (Jabłka Sodomy).
9. Jakie wyrażenie mówi o ostrych razach i potężnym laniu? (Zbić na kwaśne jabłko).
10. Mówimy tak o rzeczach i czynach zabronionych (Rajskie jabłko).
11. Jest to człowiek zdemoralizowany, zepsuty, rozpustny, również podżegacz (Zgniłe jabłko)
12. Jak brzmi tytuł XVII w. barokowej opery solowej Marc Antonia Cestiego wystawionej w Wenecji z okazji zaślubin rzymskiego księcia z hiszpańską księżniczką? (Złote jabłko)

Pantomima w wykonaniu jesiennych tancerek i poczęstunek jabłkami.

Narrator 1:
Jedzmy jabłka na zdrowie! Pamiętajmy jednak, aby w biegu do wyznaczonego celu nie tracić czasu. Jak to się zdarzyło mitycznej Atalancie, która podnosząc złote jabłka przegrała z podstępnym Melanionem.

Bibliografia:
1. W. Kopaliński – „Słownik mitów i tradycji kultury”.
2. Nagrania:
A. Jałyńska – „Porozmawiaj z drzewem”.
M. Umer – „Koncert jesienny”.
Kayah, Bregovic – „To nie był ptak”.
3. M. Gancarczyk – Zbiór „Wiersze przyrodnicze dla dzieci”.
4. T. Gałczyńska – „Ten piękny, tajemniczy świat”.