Scenariusz lekcji plastyki dla klasy V szkoły podstawowej

"... i jesteśmy na złość stale w kratkę"

prowadząca: Dominika Bartoszek- Sowa

Napisałam ten scenariusz z myślą o połączeniu działań plastycznych 
i wychowawczych. Chciałam pokazać, że za pomocą twórczego działania,
możemy wydobyć jak najwięcej informacji o uczniach i grupie za pomocą języka niewerbalnego, adekwatnych środków wyrazu plastycznego. Celem tego ćwiczenia była obserwacja relacji osób w nim uczestniczących. W wyniku działania obserwowałam czy klasa jest podzielona na grupki, kto koło kogo się umieścił, w jakiej pozie. Analizowałam OBRAZ KLASY i JEDNOSTEK, wyciągałam wnioski. Wykorzystywałam je w dalszej pracy. W takim działaniu wyraźnie widać czy klasa jest zintegrowana, jakie relacje w niej występują, czy są w niej osoby dominujące oraz zamknięte w sobie, ukryte w cieniu, z wyboru lub nie. Kto do kogo wyciąga rękę lub stoi tyłem... Analiza pozwala na wprowadzenie zmian, świadome kierowanie zespołem, ułatwienie kontaktów młodym ludziom. 

Czas trwania: 2 razy 45 minut

Zagadnienia programowe:
a) środki wyrazu plastycznego - plama, kreska - rodzaje i zastosowanie,
b) kolor wyrażający treści,
c) barwy ciepłe i zimne,
d) kompozycja otwarta, zamknięta
Cel ogólny:
- Diagnoza klasy wychowawczej.
- Stworzenie malarskiego OBRAZU KLASY
Cele szczegółowe:
- Wyszukanie jak największej ilości informacji o sobie, dokonanie ich selekcji i analizy.
- Rozwijanie wyobraźni twórczej i ekspresji plastycznej.
- Analizowanie języka swojego ciała.
- Przypomnienie wiadomości na temat środków wyrazu plastycznego, barw, kompozycji.
- Doskonalenie umiejętności manualnych, 
- Zastosowanie różnych sposobów kładzenia plam barwnych.
- Wyrażanie myśli za pomocą języka obrazów. 
- Uwrażliwienie na odmienność osobowości, charakterów.
- Uwrażliwienie na problemy drugiego człowieka.
- Zobaczenie siebie jako elementu składowego klasy.
- Analizowanie wizerunku całej klasy. (jaka jest: podzielona, wesoła, smutna, pomysłowa, ciekawa, złożona z wyraźnych indywidualności czy „szarych myszek"?...) 
- Formułowanie wniosków
Metoda pracy: 
słowno - problemowa, indywidualna i kontaktu grupowego, 
wspólne omówienie procesu twórczego i efektu końcowego, aktywny udział nauczyciela, trening twórczego myślenia (np. zabawa z lusterkami – moje oczy są złe, zdziwione..., usta uśmiechnięte, otwarte... – zabawa w różne miny, obserwacja mimiki)

LEKCJA WŁAŚCIWA

1.Część organizacyjna: przygotowanie materiałów i stanowisk pracy
2. Podanie tematu: „... i jesteśmy na złość stale w kratkę", przeczytanie wiersza „Podziękowanie" J. Twardowskiego

PODZIĘKOWANIE (Jan Twardowski)

Dziękuję ci, że nie wszystko jest tylko białe albo czarne
za to, że są krowy łaciate
bladożółta psia trawka
kijanki od spodu oliwkowozielone
dzięcioły pstre z czerwoną plamą pod ogonem
pstrągi szaroniebieskie
brunatnofioletowa wilcza jagoda
złoto co się godzi z każdym kolorem i nie przyjmuje cienia
policzki piegowate
dzioby nie tylko krótkie albo długie
przecież gile mają grube a dudki krzywe
za to
że niestałość spełnia swe zadanie
i ci co tak kochają, że bronią błędów
tylko my chcemy być wciąż albo-albo
i jesteśmy na złość stale w kratkę

3. Omówienie wiersza, rozmowa na temat naszych postaw, nastrojów, 
4.Trening twórczego myślenia: czy znam siebie ? - Ćwiczenie z wykorzystaniem lusterek. (uczniowie oglądają w lusterkach swoje miny, obserwują układ brwi, ust, oczu, w zależności od podanych przez nauczyciela emocji- strach, radość, ból...)
Czy język ciała idzie w parze z myślami?
Co mogą wyrażać oczy - przymrużone, otwarte?
Co mogą wyrażać usta - krzyczące, całujące, uśmiechnięte, skrzywione ?
Uszy – czerwone?
Dłonie - otwarte, zaciśnięte, podniesione...?
Głowa - opuszczona, podniesiona...? 
Co może wyrażać ciało?
Ciało - skulone, wyciągnięte, wyprostowane...? 
Analiza języka ciała, tego jakich środków wyrazu plastycznego należy użyć i dlaczego, jakich kolorów, kresek...?
5. Podanie sposobu realizacji:
6. Proces twórczy . Ukształtuj własnym ciałem swój portret.  

technika - farby plakatowe, tempery, flamastry...
Uczniowie za pomocą różnych materiałów wykonują wspólną pracę 
plastyczną na połączonych kartonach (papierach pakowych) przyklejonych
do ściany, przedstawiają swój wizerunek, swoją postawę w klasie, której
są członkami, elementami ją budującymi. Wzajemnie się odrysowują, 
a następnie używając odpowiednich środków wyrazu plastycznego - plam,
kresek, kolorów - odpowiadających własnemu poczuciu siebie w klasie,
wypełniają kształt swojej odrysowanej sylwetki. Tworzą swój wizerunek w
wyniku wcześniejszej obserwacji, przemyśleń.( w paski, kratkę, zielony,
czarny...)
7. Analiza powstałej, wspólnej pracy plastycznej, trafności użytych środków wyrazu plastycznego, odczytanie jak największej ilości informacji o naszej klasie - konfrontacja z dotychczasowym jej postrzeganiem.
Jakie jest twoje JA? Jaki jesteś? Zastanów się jaki jest język twego ciała?
Co mówią o tobie twoje gesty, twoje ruchy, twoja postawa? Pokaż siebie,
jaki jesteś?, zagubiony? samotny? zamknięty w sobie ? Jakie oblicze,
twarz, maskę najczęściej pokazujesz kolegom z klasy? Zobacz jakie jest
twoje miejsce w klasie?, czy należysz do jakiejś małej grupki?, czy jesteś
elementem całości ?, czy jesteś widoczny na tle klasy?, czy zawsze stoisz
na uboczu?, czy chowasz się za plecami innych?- kogo?, Gdzie jest twoje
miejsce w klasie?
8. Forma oceny - omówienie walorów plastycznych indywidualnych prac, 
zastosowanych środków wyrazu plastycznego, zaangażowania w działanie, którego celem jest wspólny efekt.
9. Sprzątanie stanowisk pracy.
Działanie odebrane zostało pozytywnie. Przeprowadzono je w kilku klasach, grupach. Posłużyło nauczycielom do diagnozy klas ale i wychowawcom grup w czasie letniego wypoczynku - na tu i teraz.
(Realizowane przez wychowawców było upraszczane od strony plastycznej a skupione na stronie wychowawczej) 
Nie wskazałam grupy wiekowej dla której scenariusz jest przeznaczony,
ponieważ ma on być jedynie inspiracją dla nauczyciela, wychowawcy, który sam musi ocenić możliwość realizacji w swojej klasie, grupie. Możemy go modyfikować, upraszczać lub rozbudowywać w zależności od naszych potrzeb i poziomu zespołu. 
Sama przeprowadziłam lekcję w klasie I gimnazjalnej, jak i czwartej szkoły
podstawowej. W pierwszej rozbudowałam fragment dotyczący przemyśleń poety jak i zagadnień plastycznych, w drugiej bazowałam na zabawie, intuicji i podstawowych środkach wyrazu plastycznego. Jedna i druga realizacja były udane, dały mi wiele informacji o tym jak czują się uczniowie w mojej klasie i określiły mi obszary, w których mogłam działać. 
Wykonana praca może przez dłuższy czas wisieć w naszej klasie i posłużyć nam do dalszych działań wychowawczych.