GENEZA METODY DOBREGO STARTU

Pierwowzorem Metody Dobrego Startu była francuska metoda Le Bon Dé- part (w tłumaczeniu na język polski: dobry odjazd, odlot, start). Opracowała ją Thea Bugnet- van der Voort, z pochodzenia Holenderka, dla celów relaksacji podstawy gimnastyki połączonej z ćwiczeniami oddechowymi. Eksperymentalnie wprowadziła do swych zajęć z dziećmi ćwiczenia odprężające z wykorzystaniem muzyki oraz wykonywanie obszernych ruchów w przestrzeni i rysowanie kredą figur na podłodze. Była pierwsza połowa XX wieku. W 1941 roku Le Bon Départ wykorzystano we wstępnym etapie nauki czytania i pisania sześciolatków. Miało to miejsce w Cannes, a wdrażanie i udoskonalanie metody nadzorowała sama autorka. Metoda T. Bugnet znalazła wielu kontynuatorów i jest obecnie stosowana we Francji- głównie jako metoda rehabilitacji psychomotorycznej, natomiast w Holandii, Belgii, Hiszpanii, Szwajcarii, Portugalii, Polsce - jako metoda przygotowująca do nauki czytania i pisania. Do Polski naukowa wiedza na temat francuskiej innowacji dotarła, za pośrednictwem lekarzy neuropsychiatrii dziecięcej, w latach sześćdziesiątych. W roku 1968 Marta Bogdanowicz zapoznała się z założeniami zagranicznej metody. Zmodyfikowała ją i przystosowała do polskich warunków. 
Z pierwowzoru zaczerpnęła: 
- ogólną ideę: polisensoryczne uczenie się dziecka, wykonywanie ruchów w rytm piosenki zharmonizowanych w określonej przestrzeni oraz czasie, rozwijanie funkcji motorycznych, słuchowej i wzrokowej; 
- trzy techniki: wystukiwanie rytmu na wałeczkach z piaskiem i rysowanie figur na piasku i papierze z jednoczesnym śpiewaniem piosenek; 
- sześć wzorów - figur geometrycznych (koło i kwadrat w różnych konfiguracjach, wzór kreskowany, pętle) do kreślenia przez dzieci. Kilkadziesiąt lat bezpośredniej pracy Marty Bogdanowicz z dziećmi o prawidłowym i zaburzonym rozwoju psychoruchowym, z ich
rodzicami oraz nauczycielami, ze znawcami muzyki i studentami umożliwiło jej wnikliwe skonstruowanie polskiej wersji Metody Dobrego Startu (w skrócie: MDS). 
Autorka opracowała: 
- strukturę zajęć (zajęcia wprowadzające, właściwe, końcowe); 
- rodzaje ćwiczeń, ich nazwy i sekwencyjny przebieg (ćwiczenia ruchowe, ruchowo - słuchowe i ruchowo - słuchowo - wzrokowe); 
- techniki prowadzenia ćwiczeń i porządek ich stosowania; 
- program cyklicznych zajęć; 
- zestaw różnorodnych wzorów (figury, wzory literopodobne, litery); 
- zestaw piosenek autorstwa D. Szlagowskiej, M. Tomaszewskiej, M. Barańskiej i A. Filara oraz zbiór piosenek dziecięcych i ludowych z dostępnych śpiewników; 
- trzy modyfikacje metody- programy dostosowane do wieku dzieci, ich zróżnicowanych potrzeb i możliwości („Piosenki i rysunki”, „Piosenki i znaki”, „Piosenki i litery”). 

ZAŁOŻENIA, CELE I ZNACZENIE METODY DOBREGO STARTU 

Istotą Metody Dobrego Startu jest ułatwienie dzieciom o prawidłowym, jak i zaburzonym rozwoju psychomotorycznym startu w naukę czytania i pisania, liczenia, rozpoznawania figur, orientacji w przestrzeni i w schemacie własnego ciała. Metoda, w swoich założeniach, ma nie
tylko usprawniać zaburzone funkcje rozwojowe, ale i harmonizować je. Ma doskonalić u dzieci integrację percepcyjno - motoryczną wraz z kompetencjami językowymi. 
Cele metody to: 
- rozwijanie funkcji językowych; 
- usprawnianie czynności analizatora słuchowego, wzrokowego, kinestetyczno - ruchowego; 
- doskonalenie uwagi, percepcji, pamięci, wyobraźni, motoryki i koordynacji wzrokowo - słuchowo- ruchowej; - kształtowanie prawidłowej lateralizacji, orientacji w schemacie ciała i w przestrzeni.
Metoda Marty Bogdanowicz umożliwia dziecku: 
- wykonywanie coraz lepiej zorganizowanych ruchów (dużych i małych) w rytm śpiewanej piosenki; 
- kreślenie różnorodnych wzorów urozmaiconymi technikami plastycznymi (malowanie, rysowanie, wycinanie, wydzieranie, lepienie z plasteliny, układanie itp.); 
- wzbogacanie słownictwa; 
- nabywanie umiejętności i wiadomości poprzez zabawę. 
Metoda Dobrego Startu ma wielostronne zastosowanie w pracy z dziećmi. Jest wykorzystywana w przedszkolach, szkołach, ośrodkach leczniczo - pedagogicznych w formie zajęć indywidualnych oraz zespołowych. Ma charakter zarówno profilaktyczny, edukacyjny,
terapeutyczny, jak i rehabilitacyjny.
MDS zastosowana w profilaktyce i edukacji: 
a) wspomaga rozwój dzieci w wieku przedszkolnym od 4 roku życia; 
b) przygotowuje dzieci do podjęcia nauki w szkole, wspiera osiąganie dojrzałości szkolnej (dzięki prowadzeniu zajęć w najstarszej grupie przed- szkolnej i w klasie zerowej); 
c) umożliwia w atrakcyjny sposób wprowadzać i utrwalać litery poznawane w klasie I; 
d) harmonizuje rozwój dzieci z zaburzeniami lateralizacji; 
e) usprawnia motorykę małą i dużą uczniów (dzięki zajęciom ruchowym na sali gimnastycznej lub ćwiczeniom w sali lekcyjnej). 
MDS zastosowana w terapii i rehabilitacji umożliwia: 
a) włączanie jej elementów do programu zajęć z dziećmi globalnie opóźnionymi w rozwoju psychomotorycznym - w szkołach specjalnych, „ szkołach życia”, w grupach i klasach integracyjnych; 
b) pracę z dziećmi o dysharmonijnym rozwoju psychomotorycznym - jego efektem są specyficzne trudności uczniów w nauce (dysleksja, dysgrafia, dysortografia i in.) oraz ich specjalne potrzeby edukacyjne - praca w grupach korekcyjnych przedszkoli, zespołach korekcyjno- kompensacyjnych na terenie szkół i ośrodków leczniczo - pedagogicznych; 
c) wykorzystanie ćwiczeń w przypadku zaburzeń zachowania u dzieci (powstałych na skutek np. zaburzeń dynamiki procesów nerwowych lub zaburzeń emocjonalnych) - w przedszkolach, szkołach, placówkach neuropsychiatrii dziecięcej. 
Metodę Dobrego Startu można skorelować z Metodą Ruchu Rozwijającego (w skrócie: MRR) - Weroniki Sherborne. Również tego dokonała Marta Bogdanowicz i pomysł wdrożyła w swoją zawodową praktykę. Wyniki podsumowała stwierdzając m. in. : „Przydatność tych metod w edukacji i terapii dzieci z dysfunkcjami centralnego układu nerwowego jest niezaprzeczalna, czego dowodzą zarówno doświadczenia kliniczne, jak i przeprowadzone badania (Bogdanowicz, 1985, 1994; Bogdanowicz i in., 1997). Szczególny efekt można uzyskać, jeżeli metody te są dobrze dostosowane do specjalnych potrzeb edukacyjnych i możliwości dzieci.

ORGANIZACJA I PRZEBIEG ZAJĘĆ 

Zajęcia prowadzone Metodą Dobrego Startu przebiegają według stałego, trzyczęściowego schematu (wspólnego dla wszystkich modyfikacji MDS): 
I. Zajęcia wprowadzające. 
II. Zajęcia właściwe:
- ćwiczenia ruchowe, 
- ćwiczenia ruchowo - słuchowe, 
- ćwiczenia ruchowo - słuchowo - wzrokowe. 
III. Zajęcia końcowe. 
Powyższy model stanowi podstawę do prowadzenia zajęć, jednak powinien być zmieniany w zależności od potrzeb i możliwości dzieci oraz formy pracy (indywidualnej bądź grupowej). 
Celem „zajęć wprowadzających” jest skoncentrowanie uwagi uczniów i usprawnianie niektórych funkcji psychomotorycznych, głównie funkcji językowych, motoryki i orientacji w schemacie ciała oraz w przestrzeni. 
Na tym etapie nauczyciel organizuje: 
1. ćwiczenia orientacyjno - porządkowe (zintegrowane z pozostałymi fazami); 
2. naukę piosenki, w której pojawia się „nowość edukacyjna” (np. głoska - litera); 
3. zabawy w „zagadki językowe” (ćwiczenie kompetencji językowych na płaszczyźnie fonologicznej, syntaktycznej i semantycznej). 
Celem „zajęć właściwych” jest aktywizowanie na coraz wyższym poziomie integracji percepcyjno - motorycznej. Ćwiczenia ruchowe dotyczą ruchów całego ciała (tzw. motoryka duża) oraz ruchów rąk (tzw. motoryka mała), usprawniają ich precyzję i koordynację. 
Uwzględniają zmniejszenie napięcia mięśniowego dzięki ćwiczeniom relaksacyjnym.  W ćwiczeniach ruchowo - słuchowych dołączony jest element muzyczny (słuchowy) - piosenka, wierszyk lub wyliczanka. Dzieci uczą się go na pamięć i wykonują w trakcie określonych „zabaw” rytmicznych. Rytm odtwarzają na wałeczkach bądź woreczkach jedną ręką, obiema, pięścią, brzegiem dłoni, palcami itd. w miejscu lub z przemieszczeniem w przestrzeni. Ćwiczenia ruchowo - słuchowo - wzrokowe są zasadniczą częścią MDS i występują podczas każdego zajęcia. Polegają na odtwarzaniu przez uczniów określonych wzorów (figur geometrycznych albo liter) w rytm jednocześnie śpiewanej piosenki. 
Przebiegają następującymi etapami: 
- demonstracja wzoru i sposobu wykonywania ćwiczenia przez nauczyciela, 
- polisensoryczne uczenie się wzoru przez dzieci,
- reprodukowanie wzoru (utrwalanie jego zapisu). 
Celem „zajęć końcowych” jest wyciszenie i odprężenie uczniów, rozładowanie napięcia mięśniowego i emocjonalnego, powstałego na skutek zmęczenia ćwiczeniami. W tej części nauczyciel organizuje zabawy relaksacyjne. Metoda Dobrego Startu to przykład „innej nauki”. 
W szkole dzieci mogą odnieść wrażenie, że są w centrum zabawy: słuchają piosenek, ćwiczą (tańczą), śpiewają, rytmizują, opowiadają, „wyłapują” słowa - litery, doświadczają pracy  różnorodnymi technikami plastycznymi. Dzięki temu w atrakcyjny sposób poznają litery, figury geometryczne i inne wzory oraz utrwalają je. Nauczyciel, choć kreuje cały proces i kontroluje przebieg zajęć, jest osobą wspierającą, obserwującą, „drugoplanową”. Ukierunkowuje działania dzieci, ale też umożliwia im wyrażanie siebie samych poprzez ekspresję ruchową, językową i plastyczną.