1. WSTĘP 

W programie uwzględniono treści nauczania Zawarte w Podstawie Programowej Kształcenia Ogólnego, przewidziane dla klas 1-3. Program ten powstał także na podstawie wiedzy i wieloletnich doświadczeń pedagogicznych autorek. Program będzie realizowany dwutorowo – w klasie i w bibliotece szkolnej. Biblioteka jest przecież placówką, która z założenia wspiera realizację wymogów programowych każdego przedmiotu, zaś wprowadzenie regionalizmu w nauczaniu zintegrowanym daje wiele możliwości. 

2. ZAŁOŻENIA PROGRAMOWE 

Zapracowani, zaabsorbowani życiem codziennym, nie zauważamy piękna własnego miasta. Wszyscy przyzwyczailiśmy się do stereotypowego myślenia o Łodzi robotniczej, szarej, smutnej, zapominając o jej zabytkach i uroku. Aby zmienić ten pogląd należy rozpocząć wprowadzanie elementów edukacji regionalnej już od najmłodszych lat, zarówno przez nauczyciela-wychowawcę, jak i nauczyciela - bibliotekarza. Będzie to owocowało kształtowaniem postaw patriotycznych, przywiązania do swojego regionu, tożsamości z nim i odpowiedzialności za jego stan. W szkole dzieci z klas I – III darz± wielkim autorytetem swojego nauczyciela. Jest on przewodnikiem, skarbnicą wiedzy, wyrocznią prawdziwości, podobnie jak w domu rodzice. Należy pamiętać, że uczeń w młodszym wieku szkolnym wiele spraw, pojęć, informacji nie jest w stanie zrozumieć, ale może je poznawać, przeżywać i doświadczać. A aktywne uczenie się wszystkimi zmysłami (poprzez wzrok, słuch, dotyk) będzie wspierało rozwój dziecka, systematycznie poszerzając jego wiedzę. Istotą nauczania jest więc stymulowanie rozwoju ucznia przez stwarzanie mu warunków do aktywnego działania i wyzwalania twórczej postawy. Należy stosować takie metody, które pozwolą dzieciom samodzielnie zdobywać nowe umiejętności, odkrywać i kształtować wiedzę poznawczą oraz budować wiarę we własne siły i możliwości. Treści przewidziane programem należy wprowadzać w naturalnych sytuacjach. Proces nauczania – uczenia się powinien odbywać się nie tylko w szkole, ale także poza ni±. I właśnie edukacja regionalna wymaga od nas „wyjścia” ze szkoły i zaspokojenia naturalnej potrzeby poznania świata, najpierw tego najbliższego z czasem poszerzaj±c horyzont. Wycieczki, ruch, zabawa, taniec, spotkania, obserwacje, działanie, itp. umożliwiają emocjonalne zaangażowanie się i są okazją do bezpośredniego poznania rzeczywistości. Uczą także prawidłowych form zachowania się w środowisku. Program nauczania regionalnego będzie realizowany w nauczaniu zintegrowanym we wszystkich obszarach edukacji. 

Tematyka programu została ujęta w 5 kręgach tematycznych: 

1. Moja rodzina i ja 

2. Moja szkoła i biblioteka 

3. Moje miasto - Łódź i okolice 

4. Polska – moja ojczyzna 

5. Tradycje, obrzędy, zwyczaje 

Realizację programu należy rozpocząć od kręgu pierwszego i stopniowo przechodzić do następnych. Tematykę powinniśmy realizować przede wszystkim w oparciu o bezpośrednią obserwację, 

praktyczne działanie lub inne środki ( fotografie, ilustracje, filmy, książki, okazy sztuczne itp.) 

W programie nie podzielono celów, zadań i treści na poszczególne klasy. Pozwala to dostosować czas realizacji konkretnych zadań do potrzeb i możliwości dzieci. 

3.CELE 

1. Rozwijanie wiedzy o kulturze własnego regionu w powiązaniu z rzeczywistością narodową, państwową i międzynarodową. 

2. Rozwijanie i kształtowanie postaw patriotycznych. 

3. Rozbudzenie poczucia tożsamości regionalnej i stopniowe przechodzenie do ugruntowania tożsamości narodowej. 

4. Rozwijanie wiedzy o historii regionu w powiązaniu z tradycjami rodzinnymi. 

5. Poznanie różnych technik tworzenia, konstruowania i wytwarzania tworów kultury zarówno materialnej, jak i duchowej. 

6. Rozwijanie aktywności artystycznej, swobodnej twórczości w różnych dziedzinach kultury. 

7. Rozwijanie poczucia odpowiedzialności za własne działanie i postępowanie w najbliższej okolicy, w regionie i kraju. 

8. Kontakt ze środowiskiem lokalnym, kształtowanie aktywnych postaw dzieci. 

9. Rozwijanie odpowiedzialności i poszanowania symboli narodowych, państwowych i religijnych. 

10. Przybliżanie tradycji. 

11. Wyznaczanie prawidłowych relacji dziecka z rodziną i szkołą. 

12. Ukazywanie piękna regionu. 

13. Poznanie własnego miasta i regionu. 

14. Kształtowanie potrzeby uczestnictwa w kulturze oraz właściwego korzystania z tych dóbr (z bibliotek, teatrów, księgarń, kin, muzeów, filharmonii, dróg, komunikacji, itp.). 

15. Inspirowanie, rozwijanie twórczego działania ( ekspresji ruchowej, plastycznej, technicznej, muzycznej, językowej ). 

4. ZADANIA SZKOŁY 

1. Umożliwienie poznania regionu i jego kultury poprzez lekcje, zajęcia biblioteczne i pozalekcyjne. 

2. Wspieranie kontaktów z osobami, instytucjami kulturalnymi w regionie. 

3. Wprowadzanie w życie kulturalne środowiska lokalnego i integracja z nim. 

4. Wprowadzanie w świat tradycji rodziny, regionu, Ojczyzny. 

5. TREŚCI, METODY, OSIĄGNIĘCIA 

6. INFORMACJE O ŁODZI I REGIONIE ŁÓDZKIM 

1.Dzieje Łodzi rolniczej. 

Historia Łodzi liczy ponad 580 lat. Początki datują się na 1332 r. - pierwsza wzmianka mówi o wsi Łodzi a położonej nad rzeką Łódką. Obszar na którym powstała osada był porośnięty lasami, bogaty w zwierzynę. Prawa miejskie Łódź otrzymała z rąk króla Władysława Jagiełły w 1423r.. Przez wiele lat głównym zajęciem mieszkańców miasta było rolnictwo. 

2. Łódź przemysłowa. 

Namiestnik Królestwa Polskiego wydał rozporządzenie o utworzeniu osady sukienniczej – Nowe Miasto. Powstała także Osada Łódka były to wielkie manufaktury lniano – bawełniane. 

W 1840r. obszar miasta powiększono i powstała tzw. Nowa Dzielnica. Od 1842 r. Łódź stała się drugim co do wielkości miastem Królestwa Polskiego. Rozpoczęły tu karierę wielkie rody fabrykanckie – Scheiblera, Poznańskiego, Geyera, Grohmana ,... Rozwój Łodzi niespodziewanie przerwała pierwsza wojna światowa. Lata 1914 – 1918 były okresem zastoju i stagnacji w przemyśle. 

W okresie międzywojennym nastąpił dalszy, ale już powolny i stopniowy rozwój. Łódź otrzymała status miasta wojewódzkiego, przyznano jej herb. Podniosło to rangę miasta oraz przyczyniło się do dalszego rozwoju. Wprowadzono powszechne nauczanie, wybudowano szpitale, osiedla mieszkaniowe, gmachy publiczne. Wojna dotarła do Łodzi 9 września 1939 roku – wojska niemieckie zajęły wówczas miasto, którego nazwę zmieniono na Litzmanstadt i włączono do Trzeciej Rzeszy. 

Utworzono getto dla Żydów. Na Radogoszczu powstało więzienie, a przy ulicy Przemysłowej utworzono obóz dla dzieci. Był to bardzo tragiczny okres w dziejach miasta. W czasie wojny zginęło wielu mieszkańców, wielu zostało wywiezionych do pracy. Jednak pamięć po nich pozostała – możemy zwiedzić miejsca pamięci i pomniki. W okresie powojennym powiększono obszar miasta – powstały nowe dzielnice. Łódź jest nadal miastem włókienniczym ale także staje się ośrodkiem nauki i kultury. 

Po upadku komunizmu zakończyła się era miasta włókienniczego – upadły największe zakłady przemysłowe. 

3. Czasy obecne. 

Łódź leży na rozległej środkowopolskiej nizinie, której akcentami krajobrazu są lasy, wysoczyzny i doliny rzek. Przez region przebiega dział wodny pomiędzy dorzeczami Wisły i Odry. Tutaj także znajduje się granica krain historycznych : Mazowsza i Wielkopolski. Łódź stanowi centrum aglomeracji w skład której wchodzą m.in. : Zgierz, Stryków, Aleksandrów, Konstantynów, Pabianice, Głowno, Ozorków. Obecnie Łódź podzielona jest na pięć dzielnic administracyjnych - Śródmieście - Bałuty - Widzew - Górna - Polesie O Łodzi mówi się, że jest miastem szarym i bez zieleni. Jednak jest w naszym mieście wiele parków i miejsc wypoczynku. 

Znane parki i miejsca wypoczynku: 

1. Las Łagiewnicki 

2. Park Kultury i Wypoczynku im. J. Piłsudskiego na Zdrowiu 

3. Stawy Jana 

4. Młynek 

5. Park 1 Maja ( Stawy Stefańskiego ) 

6. Park 3 Maja 

7. Park Źródliska 

8. Park im. Ks. J. Poniatowskiego 

9. Park im. A. Mickiewicza ( Julianowski ) 

10. Park im. H. Sienkiewicza 

11. Park Helenów 

12. Park Staromiejski 

13. Ogród Botaniczny 

14. Ogród Zoologiczny Rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe, obszary krajobrazu chronionego. Jest ich około 65 i zajmują niewielkie obszary – łącznie 1660 kilometrów kwadratowych. 

W regionie łódzkim jest 7 parków krajobrazowych: 

1. Park Wzniesień Łódzkich 

2. Sulejowski Park Krajobrazowy - Rezerwat Niebieskie Źródła 

3. Park Załęczański 

4. Park Przedborski 

5. Park Bolimowski 

6. Park Międzyrzecza Warty i Widawki 

7. Park Spalsko - Inowłodzki 

Najbliższa okolica.

Nasza szkoła znajduje się w samym sercu Łodzi. Mieści się przy ulicy Pomorskiej, blisko ulicy Kilińskiego. Idąc ul. Pomorską w stronę pl. Wolności mijamy IV LO  (dawne carskie gimnazjum dla dziewcząt ). W podwórzu znajduje się Planetarium, w które prowadzone są zajęcia w Obserwatorium Astronomicznym. Stojąc na skrzyżowaniu 

z ul. Wschodni± widzimy tablicę umieszczoną w ścianie budynku. W tej kamienicy Józef Piłsudski drukował „ Robotnika „ . Idąc dalej dochodzimy do pl. Wolności, w samym centrum znajduje się pomnik Tadeusza Kościuszki. Jest on charakterystycznym elementem naszego miasta. Będąc na placu warto zwiedzić wystawy: w Muzeum Archeologiczno – Etnograficznym, w filii Muzeum Historii Miasta mieszczącej się w Ratuszu. W ratuszowej wieży znajduje się zegar, który wygrywa hymn Łodzi – „ Prząśniczkę” Stanisława Moniuszki. Ciekawy jest także kościół rzymsko – katolicki pod wezwaniem Św. Ducha. Od placu Wolności rozpoczyna się ul. Piotrkowska. Jest ona centralną ulicą Łodzi, ma około 4,5 km. długości. Nazwa jej powstała od traktu do Piotrkowa Trybunalskiego.

Piotrkowska jest wyjątkowa i niepowtarzalna. Obecnie jest wizytówką naszego miasta, znaną na całym świecie. 

 7. WYKAZ LITERATURY 

a. BIBLIOGRAFIA ( książki, artykuły, płyty CD-ROM ): 

1. Baranowski B.: „ O dawnej Łodzi”. Łódź 1972. 

2. Braun K. (red.): „ Zapisane w pamięci opowieści o polskiej kulturze ludowej”. 

3. Gordan T.: „ Wychowanie bez porażek”. Warszawa 1995. 

4. Grabowski A.: „Sztuka ludowa. Formy i regiony w Polsce”. Warszawa 1967. 

5. Kaczmarek R., Telma T.: „ Nasza Łódź – spacery po mieście”. Łódź 1972. 

6. „Kronika Miasta Łodzi”. Łódź 2001 nr 1 i 2 

7. Kufit G.: „ Kształtowanie wyobrażeń i pojęć historycznych u uczniów klas początkowych”. Warszawa 1990. 

8. Kujawski J.: „ Rozwijanie aktywności twórczej uczniów klas początkowych”. Warszawa 1990. 

9. „ Łódź 2000 : w drodze do przyszłości” - seria albumowa. Szczecin 199(?). 

10. MEN: „ Dziedzictwo kulturowe w regionie - założenia programowe”. Warszawa 1995. 

11. Michejda –Kowalska K.: „ O dziecięcej wyobraźni plastycznej, czyli jak inspirować dziecko do twórczości”. Warszawa 1987. 

12. „ Ministerstwo Edukacji Narodowej o edukacji regionalnej – dziedzictwie kulturowym w regionie” - seria >Biblioteczka Reformy<. Warszawa 2000. 

13. „ Mój świat – program kształcenia zintegrowanego w szkole podstawowej”. Warszawa 1999. 

14. Puś W.: „ Dzieje Łodzi przemysłowej ( zarys historii )”. Łódź 1987. 

15. Rychlicka E.: „ Materiały metodyczne do pracy z dziećmi”. Legnica 1995. 

16. „Studium wiedzy o regionie – informator programowy kształcenia regionalnego Łódzkiego Towarzystwa Naukowego”. Łódź 1997. 

17. „ Wędrownik „ - Biuletyn Krajoznawczy Regionalnej Pracowni Krajoznawczej PTTK w Łodzi . Łódź 1999 – 2001. 

Artykuły : 

1. Chmurzyńska W.: Pedagogika Celestyna Freneta, a edukacja regionalna. „ Życie Szkoły” 1998 nr 4 s. 204 -205. 

2. Jaworska M.: Regionalizm w nauczaniu początkowym.” Życie Szkoły” 1996 nr 9 s. 526 - 527. 

3. Kubów D., Pietraszko K., WorobiecM.: Nasza Mała Ojczyzna: konkurs regionalny. „Biblioteka w szkole” 1999 nr 3, s. 16 -17. 

4. Peryga E.: Tramwajem po mieście. „ Biblioteka w szkole” 2000 nr 9 s. 14 -15. 

5. Rant-Tanajewska M.: Książka regionalna w bibliotece szkolnej. „ Poradnik Bibliotekarza ” 1999 nr 10 s. 28 -29. 

6. Skiba E: Konkurs wiedzy o regionie. „ Biblioteka w szkole” 1998 nr 11/12 s. 24. 

7. Cudzik E.: Wycieczki i lekcje muzealne – zestawienie bibliograficzne. „ Biblioteka w szkole” 1997 nr 1 s. 7. 

Płyty CD-ROM: 

1. Woźniak E.(red.): „Mapa Polski 2001r.”Łódź>Cartall< 2000 

2. Urząd miasta Łodzi: „ Łódź na wszystkie pory roku. Łódź 2000. 

b. PRZEWODNIKI: 

1. Banasik A., Jaworska C.: „ Okolice Łodzi – szlaki turystyczne”. Warszawa 1988. 

2. Liszewski S.: „ Łódź i okolice – przewodnik”. Warszawa 1985. 

3.Lasociński D., Bonisławski R., Koliński M.: „ Łódź – przewodnik”. Łódź 2000. 

8. PLACÓWKI KULTURALNE 

Łódź: Muzea: 

Muzeum Archeologiczno – Etnograficzne pl. Wolności 14 

Muzeum Sztuki ul. Więckowskiego 36 

Rezydencja Księży Młyn – oddział Muzeum Sztuki ul. Przędzalniana 72 

Centralne Muzeum Włókiennictwa ul. Piotrkowska 282 

Muzeum Historii Miasta ul. Ogrodowa 15, pl. Wolności 2 

Muzeum Przyrodnicze UŁ park Sienkiewicza Muzeum Martyrologii i Walki ul. Zgierska 147 

Muzeum Kinematografii pl. Zwycięstwa 2 

Muzeum Tradycji Niepodległościowych ul. Gdańska 13 

Muzeum Geologiczne UŁ ul. Kopcińskiego 31 

Muzeum Sportu i Turystyki ul. Skorupki 21 

Muzeum Oświaty Łódzkiej ul. Wólczańska 23 

Teatry: 

Jaracza ul. Jaracza 27 

Wielki pl. Dąbrowskiego 

Nowy ul. Więckowskiego 15 

Powszechny ul. Legionów 21 

Studyjny ul. Kopernika 8 

Muzyczny ul. Północna 47/51 

Filharmonia Łódzka im. Artura Rubinsteina ul. Piotrkowska243 

Pinokio ul. Kopernika 16 

Arlekin ul. Wólczańska 5 

Kina: 

Centrum Filmowe Helios 2000 

Bałtyk 

Adria 

Polonia 

Capitol 

Charlie 

Cytryna 

Silver Screen Multikino 

Inne: 

Ogród Botaniczny ul. Krzemieniecka 36/38 

Ogród Zoologiczny ul. Konstantynowska 8/10 

Palmiarnia al. Piłsudzkiego 61 

Planeterium i Obserwatorium Astronomiczne ul. Pomorska 16 

Lunapark ul. Konstantynowska 3/5 

Region łódzki:

Muzeum Narodowe, Oddział w Łowiczu 

Muzeum w Łęczycy 

Muzeum Regionalne w Łowiczu 

Muzeum Regionalne w Opocznie 

Muzeum Regionalne Ziemi Rawskiej w Rawie Mazowieckiej 

Muzeum Regionalne w Sieradzu 

Muzeum Regionalne w Piotrkowie Trybunalskim 

Muzeum Ziemi Wieluńskiej w Wieluniu 

Muzeum Regionalne w Brzezinach 

Muzeum Regionalne w Radomsku 

Muzeum Ziemi Sochaczewskiej w Sochaczewie